Rosja: Putin weźmie udział w wierzcholku krajów nadkaspijskich w Teheranie

Rosja: Putin weźmie udział w wierzcholku krajów nadkaspijskich w Teheranie
27 lipca, 2020
Category: inne

Status prawny Morza Kaspijskiego będzie głównym tematem II Szczytu Kaspijskiego, który zbierze się we wtorek po Teheranie. Wezmą w nim udział liderzy wszelkich krajów nadkaspijskich – Iranu, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Turkmenistanu jak i równiez Rosji.

Rosyjski prezydent Władimir Putin przyleci az do Teheranu po poniedziałek wieczorem. Będzie to pierwsza wizytacja kremlowskiego przywódcy w Iranie od ponad 60 latek.

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow zapowiedział, że Putin będzie się starał nakłonić irańskiego prezydenta Mahmuda Ahmadineżada do rozwiania podejrzeń Zachodu, iż program nuklearny Teheranu brnie do wybudowania broni atomowej.

Ostatnio Republika francuska i USA znacznie zaostrzyły swoje nastawienie wobec Iranu. Waszyngton uzasadnia konieczność zainstalowania elementów swojej tarczy antyrakietowej w Europie Środkowej właśnie zagrożeniem ze witryny Teheranu. Jakkolwiek Paryż a mianowicie według którego Iran wkrótce będzie mieć 3 tys. wirówek sluzace do wzbogacania uranu i tym samym otrzyma zdolność produkowaniu paliwa nuklearnego na skalę przemysłową a mianowicie nalega w jak najszybsze zastosowanie sankcji przeciwko Teheranowi.

Rosja, którą z Iranem łączą rozległe interesy gospodarcze, już kilkakrotnie zablokowała konsekwencje wobec tego panstwie. Wszelako szef rosyjskiej dyplomacji Siergiej Ławrow oświadczył, że podczas wizyty w Iranie gospodarz Kremla „będzie kontynuować linię odzwierciedlającą stanowisko +szóstki+ (Rosja, NA JUKATAN, Chiny, Republika francuska, Wielka Brytania i Niemcy) oraz Wskazówki Bezpieczeństwa ONZ”.

„Ważne wydaje sie byc utrzymanie naszej jedności jak i równiez niepodejmowanie równoległych, jednostronnych działań” – oświadczył Ławrow na niedawnych rozmowach w Moskwie z sekretarzami stanu jak i równiez obrony USA, Condoleezzą Rice i Robertem Gatesem.

Po połowie listopada szef Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) ma przedstawić jej Radzie Gubernatorów raport na temat irańskiego programu jądrowego. Zachód uprzedza, że jeśli Teheran do tego czasu nie udzieli odpowiedzi dotyczących „wrażliwych kwestii”, zostaną zaostrzone ONZ-owskie konsekwencje wobec Iranu.

Teheran zgodził się w sierpniu na odtajnienie elementów swojego programu atomowego i udzielenie odpowiedzi na polozone przez MAEA pytania. Iran przekonuje, że jego system nuklearny służy jedynie postepowi cywilnej technik nuklearnej jak i równiez ma na celu zaspokojenie potrzeb energetycznych kraju.

Wskazówka Bezpieczeństwa ONZ już podwójnie nałożyła konsekwencje na Iran, miały one jednak ograniczony charakter.

I Szczyt Kaspijski odbył się w kwietniu 2002 r. w Aszchabadzie. Przywódcom pięciu państw nie zaakceptowac udało się wtedy przyjąć konwencji określającej zasady podziału Morza Kaspijskiego między panstwa przybrzeżne. Nie ulega watpliwosci już, że nie powiedzie im się to także teraz.

Rosja zaproponowała przeto, aby odkładany od pięciu lat II Szczyt Kaspijski przyjął deklarację, która określi ogólne maksymy wykorzystania akwenu, akceptowane poprzez wszystkie strony www. Miałyby ów kredyty dotyczyć tego rodzaju sfer, jak problemy bezpieczeństwa, rybołówstwo, struktura rurociągów, ochrona zasobów naturalnych i zagrożenia ekologiczne.

Kwestie sporne, w tym sprawa delimitacji oraz działalności militarnej na Morzu Kaspijskim, z deklaracji zostałyby wyłączone i pozostawione do rozstrzygnięcia prezydentom.

Nieuregulowany status legalny Morza Kaspijskiego stanowi poważną przeszkodę w eksploatacji zamoznych złóż ropy naftowej jak i równiez gazu ziemnego w tym rejonie. Utrudnia m. in. budowę transkaspijskich rurociągów naftowych jak i równiez gazowych, które stworzyłyby niezależne od Rosji drogi przewozu nośników sily z Azji Środkowej poprzez Południowy Kaukaz i Turcję na rynki zachodnie.

Iran stoi na stanowisku, że Zatrzesienie Kaspijskie mialo być rozdzielone „sprawiedliwie”, innymi slowy na pięć równych części. Pozostałe panstwa się na to nie zgadzają. Azerbejdżan, Kazachstan i Turkmenistan uważają, że wielkość sektorów narodowych winna być uzależniona od długości linii brzegowej.

Natomiast Rosja opowiada się za wytyczeniem 15-milowej strefy, która pozostawałaby w jurysdykcji każdego z państw nadbrzeżnych, i wspólnym wykorzystaniem wód poza barierami takiej strefy.

Spór o podział Morza Kaspijskiego wydaje sie byc na rękę przede wszystkim Kremlowi, który walczy o utrzymanie kontroli nad dostawami jak i równiez tranzytem surowców energetycznych z Azji Środkowej do Swiata.

Problem pojawił się wedlug rozpadzie ZSRR w 1991 roku. Wcześniej nad akwenem tym leżały tylko wiecej niz jeden państwa – ZSRR jak i równiez Iran, zas podział Morza Kaspijskiego regulowały dwa porozumienia: rosyjsko-perskie z 1921 r. i radziecko-irańskie z 1970. Określały one jednak wylacznie kwestie połowów i żeglugi.

Nie czekając na wynegocjowanie konwencji na temat statusie prawnym Morza Kaspijskiego, Rosja jak i równiez Kazachstan porozumiały się co do podziału północnej części akwenu. Później przyłączył się az do nich Azerbejdżan. Delimitacja południowej części Morza Kaspijskiego pozostanie sprawą otwartą.

Jerzy Malczyk (PAP)

mal/ mc/

We use cookies to provide you with the best possible experience. By continuing, we will assume that you agree to our cookie policy